ཁོར་ཡུག་སྲུབ་སྐྱོབ་སྒྲིག་འཛུགས་ཏེ་ཁོར་ཡུག་བརྟག་དཔྱད་རྩ་འཛུགས (Environmental Investigation Agency)ཀྱི་ཕྱི་ལོ ༢༠༡༤ ཟླ ༡༡ ཚེས་༦ཉིན་བཏོན་པའི་སྙན་ཐོ་ཡིས་ཐན་སང་ནེ་ཡའི་དཔལ་འབྱོར་ལྟེ་གནས་ཌར ཨེ་སི སཱ་ལམ (Dar es Salaam) གྲོང་ཁྱེར་ གྱི་ཚོང་པ་ཞིག་གི་སྐད་ཆ་ལུང་འདྲེན་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཕྱི་ལོ ༢༠༡༣ ཟླ ༣ པར་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕེང་དང་མཉམ་དུ་ཨ་ཧྥི་རི་ཀའི་ཐན་སང་ནེ་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་འཚམས་གཟིགས་སུ་ཕེབས་པའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་འཐུས་ཚབ་མི་སྣས་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོས་བ་སོ་ཧམ་ཉོ་བྱས་ཤིང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ས་གནས་དེའི་བ་སོའི་རིན་གོང་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་འཕར་ནས། སྐབས་ཤིག་ལ་བ་སོ་སྤྱི་རྒྱ་རེ་ལ་ཨ་རིའི་ཊོ་ལར ༧༠༠ རུ་འཕར་ཡོད་འདུག → མུ་མཐུད་ཀློག

ཞི་ཅིན་ཕེང་གིས་སྲིད་དབང་བཟུང་ནས་ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ། ཁོང་ཉིད་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་པ་རྩེ་གྲ་དེ་ཡིན་པའི་གོ་ས་སྲ་བརྟན་ངང་སྲུང་ཐུབ་ཡོད། ཁོང་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཏིན་ཞོ་ཕེང་གི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་དབང་ཤུགས་ཅན་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ཞིག་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་གི་གཡས་དང་གཡོན་ན་མི་སྒེར་ལ་དད་བཀུར་གྱི་རྣམ་པའང་རིམ་གྱིས་གྲུབ་ཀྱིན་ཡོད། → མུ་མཐུད་ཀློག

ཨ་སྒོར་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཅིག་གི་བྱ་དགའ་ཅན་གྱི་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་གཟེངས་རྟགས་མཐོ་ཤོས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༤ལོའི་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་བུད་མེད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ཐོབ་ཐང་རྩོད་སྙེག་མཁན་པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་ལོ་ན ༡༧ ཅན་གྱི་བུ་མོ་མཱ་ལཱ་ལཱ ཡོ་སཱ་ཧྥི་ཛ་ཡེ་དང་། ལོ་མང་རིང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་བྱིས་པ་ངལ་རྩོལ་བ་གཏན་འགོག་གི་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་རྒྱ་གར་བ་སྐུ་ཞབས་ཀེ་ལཱ་ཞི སཱ་ཏེ་ཡ་ཐེ་གཉིས་ལ་ཐོབ་ཡོད།
མཱ་ལཱ་ལཱ་ཡི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་མྱོང་བ་ཡིས་ལོ་ཆུང་བུ་མོ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་རབས་མཆིས་པ་ནས་ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ལོ་ན་ཆུང་ཤོས་སུ་གྱུར། → མུ་མཐུད་ཀློག

གཙང་བོ་ཞིག་གི་ཕར་ངོགས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་ན། འདས་པའི་ཉིན་ཤས་རིང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ ༦༥ འཁོར་བའི“བཅུ་བའི་དགའ་སྟོན”ལ་རོལ་ནས། དབུས་དང་གཞི་རིམ་རྒྱལ་ཡོངས་གང་སར་དགའ་བའི་གླུ་དང་སྐྱིད་པའི་གར། བསྟོད་པའི་ཚིག་དང་བསྔགས་པའི་བརྗོད་པ་རི་ལུང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་། མེས་རྒྱལ་གྱི“གོང་སེང་རིང་པོའི”སྤྲོད་སྐྱིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དང་། ས་གནས་ཧོང་ཀོང་མི་མང་གི“དམངས་གཙོ་ངོ་མ་ཞིག”རྩོད་ལེན་ཆེད་ཆར་ཆུའི་ཁྲོད་ཆར་གདུགས་བཀར་ནས་སྲང་ལམ་དུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱིན་པའི་ངང་ཚུལ་གཉིས་ལ་དགའ་སྐྱོའི་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་ཤོར་ཡོད། → མུ་མཐུད་ཀློག

 པེ་ཅིང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དཔར་འབྱོར་རིག་པའི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡུ་གུར་བ་ཨེལ་ཧམ ཐོ་ཧྭི་ཏས(Llham Tohti) ལགས་ལ་ཁྲིམས་ཐག་ལྕི་མོ་གཅོད་སྲིད་པར་མི་རྣམས་པས་ཚོད་དཔག་བྱས་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། དེ་འདྲའི་ཁྲིམས་ཐག་ལྕི་མོ་བཅད་པར་མི་རྣམས་ཧ་ལས་ཧང་སང་ཡོད།
རྒྱ་གཞུང་གི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཀྱང་། ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་དུ་འཐུས་པའི་དྲི་ལན་འཚོལ་མཁན་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཨེལ་ཧམ ཐོ་ཧྭི་ཏས་ལ་ཚེ་བཙོན་གྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དང་། ཁོང་གི་རེ་བ་ནི་གུ་ཡངས་པའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་གི་འོག་ཏུ་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཡང་། ཁོང་ལ་རེག་པ་ནི་གུ་དོག་པའི་བཙོན་ཁང་རེད། → མུ་མཐུད་ཀློག

དཔལ་ཡོན་གྱི་རྒྱལ་ཁ།
———སི་ཀཱོ་ཊི་ལན་ཌིའི་རང་བཙན་སྤྱི་མོས་འོས་བསྡུ།

སི་ཀཱོ་ཊི་ལན་ཌིའི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ལ་ཕམ་ཁ་བྱུངཡང་། སི་ཀཱོ་ཊི་ལན་ཌི་དང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་བླ་ན་མ་མཆིས་པའི་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཡོད། ཐོབ་ཤོར་གང་གི་ཆ་ནས་གཟིགས་ཀྱང་། སི་ཀཱོ་ཊི་ལན་ཌིའི་རང་བཙན་སྤྱི་མོས་འོས་བསྡུ་ནི་དཔལ་ཡོན་གྱི་རྒྱལ་ཁ་ཅིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས།
སི་ཀཱོ་ཊི་ལན་ཌིའི་རང་བཙན་སྤྱི་མོས་འོས་བསྡུའི་མཇུག་འབྲས་བསྒྲགས་དུས།  སི་ཀཱོ་ཊི་ལན་ཌི་མི་དམངས ༥༥% ཡིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཉམ་གནས་བྱ་རྒྱུར་བདམས་ཡོད་པས། མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བློ་ཁ་ཅན་ཚོའི་སི་ཀཱོ་ཊི་ལན་ཌི་རང་བཙན་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་སྨོན་དེ་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་སོགས་འཚོ་བའི་འཇིགས་རུང་གི་ཀླུང་དུ་འཐིམ།   → མུ་མཐུད་ཀློག

རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཟུར་བ་ཀྲའོ་ཙི་ཡང་གི་ཆབ་སྲིད་དྲུང་ཡིག་སྐུ་ཞབས་པའོ་ཐོན་གྱིས་ཆེད་རྩོམ་སྤེལ་ནས་རྒྱ་གཞུང་གིས་བཀྲམས་པའི་ཁ་བྱང་ལ༼ཧོང་ཀོང་དམིགས་བསལ་ས་ཁུལ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཚུལ༽ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་དཀར་པོར་དགག་རྒྱག་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་ཁོང་གིས་རྩོམ་ཡིག་ནང་། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གིས་ཉེ་ཆར་ཡིག་ཆ་དཀར་པོ་ཟེར་བ་ཞིག་སྤེལ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཞེས་པ་ → མུ་མཐུད་ཀློག

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཤར་ཏིར་གུ་སི་ཐན་ནམ་ཞིན་ཅིང་དུ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སླུ་བྲིད་ལ་བརྟེན་ནས། ཡུ་གུར་མི་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས་ཕན་ཚུན་གཉེན་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུར་སྐུལ་སློང་བྱེད་ཀྱིན་པ་དང་། སྲིད་ཇུས་དེ་ནི་ཉིན་ལྟར་ཛ་ཇེ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་དྲག་པོའི་ལས་འགུལ་ཞི་ལྷོད་ཡོད་སླད་དམིགས་པ་གསལ་བོ་རེད།

རིགས་ཚོགས་སྡེབ་གསོད་དང་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་གཉེན་སྒྲིག་སོགས་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་གཏུམ་དྲག་བྱ་སྤྱོད་དང་སྲིད་ཇུས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་རིགས་ལས་གཞན་པའི་མི་རིགས་རིགས་ཚོགས་རྩ་མེད་དང་མཚུངས་སྒྱུར། མ་མཐའ་ཡང་ས་ཁུལ་ཞི་འཇགས་ཡོད་ཐབས་བྱེད་སྲོལ་འདི་ནི། རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གི་དེ་རིང་གི་གསར་གཏོད་ཅིག་མིན་ལ། དེ་ནི་ལོ་ངོ་༡༨༠༠འི་ཡར་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ཞེས་པའི་དུས་རབས་སུ་ཚཱོ་ཚཱོ་ཡི་གསར་གཏོད་དང་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་མྱོང་བའི་གཞན་རིགས་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་བའི་སྲིད་ངན་གཡོ་ཇུས་ཤིག་རེད། → མུ་མཐུད་ཀློག

                                                                                                                                                                          ཁྲི་རལ་པ་ཅན།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མི་མང་ཆེ་ཤོས་དབུས་གཙང་དང་སྟོད། བར་ཁམས་ཀྱི་བོད་མི་སྔ་མོ་བོད་ས་མ་ཤོར་གོང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ གཏོགས་པ་ཞེ་གཅིག་ནས་ཡིན་པས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་རེ་ཟུང་ནང་རྒྱ་སོག་གི་དམག་འཁྱམས་རེ་གཉིས་རེས་བཙན་ འཛུལ་གནས་སྐབས་པ་རེ་བྱས་མྱོང་ཙམ་ལས། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ས་ཡོངས་རྫོགས་མ་བཟུང་བར་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་ རིག་གི་ཁོར་ཡུག་གཙང་མ་ཞིག་གི་ནང་གནས་ཡོད་ཅིང་། བཙན་བྱོལ་བོད་མི་མང་ཤོས་ཁོར་ཡུག་དེ་ནས་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་སླེབས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས། → མུ་མཐུད་ཀློག

ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་མི་ཐོབ་པའི “མི་སེར་རིགས་ཚོགས” །

____བོད་མིར་ཕྱི་བསྐྱོད་ལམ་ཡིག་མི་སྤྲོད་པའི་གནད་དོན་གླེང་བ།

མི་སེར་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་རེད། མི་སེར་དང་རྒྱལ་ཁོངས་གཉིས་ཁ་ཁ་ཡིན། མི་སེར་ཞེས་པའི་མིང་ཚིག་འདི་སྤྱི་ལོ་༢༨༠༠འི་སྔོན་གྱི་གནའ་རབས་ཀི་རེ་སིའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཉེ་རབས་སུ་མ་གཏོགས་ཐོན་མེད་མོད། འོན་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཡིག་ངག་གཉིས་སུ་འཇགས་པའི་ཆབ་འབངས་ཞེས་པ་དང་མི་སེར་ཞེས་པ་གཉིས་ནང་དོན་གཅིག་མཚུངས་རེད་བསམ་བྱུང་། ཡིན་ན་ཡང་། བོད་ཀྱི་ཤན་སྦྱོར་ཚིག་མཛོད་ཁག་ཏུ་སྤྱི་འབངས་ཞེས་བསྒྱུར་ཡོད་པ་ལས། མི་སེར་ཞེས་བསྒྱུར་མེད།

མི་སེར་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི། སྤྱི་ཚོགས་དོ་དམ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བདག་སྐྱོང་སོགས་ཐུན་མོང་ལས་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ནང་ཞུགས་བྱ་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་མངའ་བའི་རང་བྱུང་གི་མི་ལ་ཟེར། → མུ་མཐུད་ཀློག