དབྱིན་ཇིས་མང་པ་ཉུང་ལེན་གྱི་དམངས་གཙོའི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ལུགས་ལྟར་ཡོ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ལས་བུད་རྗེས། སྐུ་ཞབས་ཊོམ་ཕུ་ལགས་སྲིད་འཛིན་གདམ་རྩོད་ཁྲོད་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དེས་རང་དབང་རིང་ལུགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་ལམ་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

→ མུ་མཐུད་ཀློག

སྤྱི་ཟླ ༡༡ ཚེས ༢ ཀྱི་མཚན་གུང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་སྨྱན་བྱད་ཞིན་ཧྭ་གསར་ལས་ཁང་གིས་ཞི་ཅིན་ཕེང་གི་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས་དྲུག་པའི་སྟེང་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གལ་ཆེའི་ཡིག་ཆ་གཉིས་བཀྲམས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དང་འབྲེལ་བའི་གལ་གནད་ཆེ་བའི་རྩོམ་ཡིག་རིང་པོ་ཞིག་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་གི་ནང་དུ་ཞི་ཅིན་ཕེང་གིས་ཏང་ནང་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་གནད་དོན་འགར་ཚིག་སྦྱོར་དྲག་པོས་སྐྱོན་བརྗོད་གནང་འདུག → མུ་མཐུད་ཀློག

རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གི་སྐབས ༡༨ པའི་ཚང་འཛོམས་ཚོགས་ཆེན་ཐེངས ༦ མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་སྤེལ་བའི་ཚོགས་འདུའི་སྤྱི་བསྒྲགས་སུ། ཐོག་དང་པོར“ཞི་སྲོག་ཤིང་”ཞེས་གོ་ས་མཚོན་པའི་ཐ་སྙད་དེ་བཏོན་ཡོད་པས། རྒྱ་ནག་ཕྱི་ནང་གི་མི་རྣམས་པས་དེ་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་དྲུང་ཆེ་ཟུར་པ་ཀྲོ་ཙི་ཡང་གི་དྲུང་ཡིག་སྐུ་ཞབས་པའོ་ཐོང་གིས “སྲོག་ཤིང་ལམ་ལུགས་ནི་མི་གཅིག་གིས་ཅི་བཤད་དེར་ཉན་རེད”། ཐུན་མོང་དབུ་ཁྲིད་ཟེར་བ་དེ་ནི་ལུག་མགོ་བཀལ་ནས་ཁྱི་ཤ་འཚོང་པའི་ར་གན་གསེར་རྫུ་རེད། ཅེས་ངོས་འཛིན་བྱས་འདུག → མུ་མཐུད་ཀློག

ད་ལྟའི་ཧྥི་ལི་པིན་གྱི་སྲིད་འཛིན་གྱི་ཐོལ་བྱུང་གློ་བུར་བའི་བྱ་སྤྱོད་དེས། ཤར་ལྷོ་ཨེ་ཞི་ཡའི་བདེ་འཇགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་མགོ་རྟིང་བསློགས་ཡོད། ཨ་མེ་རི་ཀར་མཚོན་ན། དེ་ནི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་རྡུང་རྡེག་ཐེངས་ཤིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཧྥི་ལི་པིན་རང་ཉིད་ལ་མཚོན་ན་ཡང་དེ་ཡག་རྟགས་ཤིག་མིན་པ་མ་ཟད། ཉེན་ཁ་ཚ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན། → མུ་མཐུད་ཀློག

ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་སུ། ལག་མཐིལ་ཙམ་ལས་མེད་པའི་གླིང་ཚོམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཧོང་ཀོང་དུ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བྱུང་ཡོད་ལ།  ངོ་རྒོལ་བ་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཐད་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་དང་། ཡང་ན་འདེམས་བསྐོའི་བྱ་རིམ་སོགས་གང་ཡིན་ཡང་རྒྱ་ནག་དེང་གཞུང་གིས་བཙན་པོ་དབང་ཡོད་བྱས་ནས་ཕྱེད་རང་སྐྱོང་གི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཧོང་ཀོང་ལ་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་སྲིད་ཇུས་གསར་བའི་རིགས་ལ་མ་མོས་མ་དགའ་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཤེད་ཀྱིས་བསྟན་ཡོད།

སྤྱི་ཚེས ༡༢ ཉིན། ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་བྱེད་ཡུལ་དེ་ཕྱིའི་སྲང་མགོ་ལམ་སྣེ་ནས་ཧོང་ཀོང་གི་གྲོས་ཚོགས་ནང་དུ་བསླེབས། གསར་དུ་བདམས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཚོས་ཐོག་མའི་ཚོགས་འདུ་བསྐོངས་ནས་ལས་འཁུར་དམ་འབུལ་གྱི་མཛད་སྒོ་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། → མུ་མཐུད་ཀློག

བོད་ཀྱི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་པ་སྦྱིན་པའམ་གེའུ་ལགས་ཐེ་ཝན་གསེར་གྱི་གྱི་ལིང་བྱ་དགའི་འོས་མིང་དུ་ཚུད་འདུག

སྤྱི་ཟླ ༡༠ པའི་ཚེས ༡ ཉིན། སྐབས་ང་གསུམ་པའི་གསེར་གྱི་གྱི་ལིང་རྟགས་མའི་འོས་མིང་གི་ཐོ་ཡིག་ཕྱི་རུ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་དང་། འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ཀྲང་དབྱང་གི་བརྩམས་ཆོས༼   རྒྱུན་བུའི་སྟེང་གི་རྣམ་ཤེས༽   ཀྱི་གཙོ་འཁྲབ་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་པ་གསར་བ་རྩེ་གྲའི་འོས་མིང་དུ་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་འཁྲབ་སྟོན་པ་སྦྱིན་པའམ་གེའུ་ལགས་ཚུད་འདུག   སྦྱིན་པའམ་གེའུ་ལགས་ནི།  བོད་མདོ་སྨད་མཛོད་དགེ་ཉིན་མའི་མི་ཡིན། ཁོང་ནི་གློག་བརྙན་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་ལས་ལ་ཞུགས་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་མེད་ནའང་འཁྲབ་རྩལ་འཛོམས་ཤིང་སྒྱུ་རྩལ་ལ་དགའ་ཞེན་མཆོག་ཏུ་ཆེ་བས་ཀུན་ཀྱི་དང་བ་འདྲེན་ནུས་པའི་དྲ་ལམ་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། → མུ་མཐུད་ཀློག

བོད་རིགས་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་སྐུ་ཞབས་སྟག་འབུམ་རྒྱལ་ལགས་ལ་སྒྲུང་ཐུང་དང་སྒྲུང་འབྲིང་གི་རྟ་མཆོག་རྟགས་མའི་བྱ་དགའ་དང་། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གླིང་མི་རིགས་རྩོམ་རིག་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ། འབུམ་རམས་པའི་དགེ་རྒན་ཆེན་པོ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ལ་སྙན་ཞུ་རྩོམ་རིག་གི་རྟ་མཆོག་རྟགས་མའི་བྱ་དགའ་ཐོབ་འདུག → མུ་མཐུད་ཀློག

སྤྱི་ལོ ༢༠༡༦ ལོའི་ཟླ ༡༡ ཚེས ༨ ཉིན། ཨ་རིའི་གདམ་དམངས་ཀྱིས་འོས་ཤོག་གི་ལམ་ནས་སྲིད་འཛིན་གདམ་རྒྱུ་དང་། སང་ལོའི་སྤྱི་ཟླ ༡ ཚེས ༢༠ ཉིན་སྲིད་འཛིན་གསར་བས་དངོས་སུ་ལས་འགན་བཞེས་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། → མུ་མཐུད་ཀློག

ཁཱ་ན་ཌ་ལ་ཁའུ་པེ་ཁི(Quebec) ཡི་གནད་དོན་ཡོད་། སི་པན་ལ་ཁཱ་ཐ་ལན་སི (Catalans) ཡི་གནད་དོན་ཡོད། དབྱིན་ཇི་ལ་སི་ཀ་ལནྡི་ (Scltland) ཡི་གནད་དོན་ཡོད། རྒྱ་ནག་ལ་ཐེ་ཝན་གྱི་གནད་དོན་ཡོད་ལ། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་ཡུ་གུར་གྱི་གནད་དོན་ཡོད་མུས་སུ་ཡིན་པའི་ཁར། ད་ལྟ་ཧོང་ཀོང་གི་གནད་དོན་ཟེར་བ་ཞིག་གསར་དུ་བསྣན་ཡོད།

ལོ་གཅིག་གི་སྔོན་ཙམ་ནས་བཟུང་། རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་གཞུང་རང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་འོས་འདེམས་ལས་བྱུང་པའི་རང་སའི་ལས་འགུལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་དོན་གསར་བ་དེར་ཐུག་ཡོད། → མུ་མཐུད་ཀློག

ཨ་རིའི་རིག་མཛོད་རཱན་ཌི་ཞིབ་འཇུག་ཁང(RAND Corporation) གིས་སྤྱི་ཟླ ༧ ཚེས ༢༩ ཉིན་བཀྲམས་པའི་སྙན་ཐོའི་ནང་། རྒྱ་ནག་གི་དམག་དོན་ནུས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་པའི་འགྲོས་དང་མཉམ་དུ། གལ་སྲིད་ཨ་རི་དང་རྒྱ་ནག་བར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་ཚེ། ཨ་རིར་དམག་འཁྲུག་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དང་འཆར་གཞིའི་ཁ་ཕྱོགས་ལྟར་སྤེལ་ཐུབ་རྒྱུར་གདེང་ཚོད་མེད་པ་མ་ཟད། མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཐུབ་པའི་གདེང་ཚོད་ཀྱང་མེད། ཡིན་ན་ཡང་། → མུ་མཐུད་ཀློག